Zadania CKE | Matura podstawowa z matematyki
12. Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka

Metoda tabeli

Metoda tabeli pozwala uporządkować wszystkie możliwe wyniki doświadczenia losowego i łatwo wskazać te, które sprzyjają danemu zdarzeniu.

Przykład. Rzucamy dwoma symetrycznymi sześciennymi kostkami do gry. Oblicz prawdopodobieństwo, że na pierwszej kostce wypadnie parzysta liczba oczek, zaś iloczyn oczek na obu kostkach będzie podzielny przez 12.

Zadanie to rozwiążemy, korzystając z metody tabeli:

\Omega – wszystkie możliwe wyniki rzutu dwoma symetrycznymi sześciennymi kostkami do gry

Kostki są symetryczne, więc każde ze zdarzeń elementarnych jest jednakowo prawdopodobne: wyrzucenie 1 na pierwszej kostce i 2 na drugiej, czyli zdarzenie (1,2), jest tak samo prawdopodobne jak wyrzucenie 6 na pierwszej kostce i 4 na drugiej, czyli zdarzenie (6,4).

|\Omega| = 6\cdot 6 = 36\quad (reguła mnożenia: mamy 6 możliwych wyników na pierwszej kostce i 6 możliwych wyników na drugiej kostce)

Azdarzenie polegające na wyrzuceniu na pierwszej kostce parzystej liczby oczek i na tym, że iloczyn wyrzuconych oczek jest podzielny przez 12

Skorzystamy z metody tabeli, aby obliczyć |A| (liczebność zdarzenia A). Utwórzmy tabelę 6\times 6 (6 możliwych wyników na pierwszej kostce, 6 możliwych wyników na drugiej kostce). Dodajmy do niej lewą kolumnę oznaczającą wyniki rzutu pierwszą kostką oraz górny wiersz oznaczający wyniki rzutu drugą kostką:

 123456
1      
2      
3      
4      
5      
6      

Każde pole w tabeli odpowiada jednemu zdarzeniu elementarnemu. Jak widać, mamy 6 \cdot 6 = 36 możliwych wyników (zdarzeń elementarnych).

Ponieważ chcemy mieć na pierwszej kostce parzystą liczbę oczek, skupmy się na wierszach odpowiadających wynikom 2, 4 i 6:

 123456
2      
4      
6      

Dodatkowo chcemy mieć iloczyn wyrzuconych oczek podzielny przez 12. Wpiszmy zatem w pola tabeli iloczyny poszczególnych wyników i wybierzmy iloczyny podzielne przez 12:

 123456
2246810\boxed{12}
448\boxed{12}1620\boxed{24}
66\boxed{12}18\boxed{24}30\boxed{36}

Zliczmy je. Jest ich 6. Zatem:

|A| = 6

Zatem, korzystając z prawdopodobieństwa klasycznego:

P(A) = \frac{|A|}{|\Omega|} = \frac{6}{36} = \frac{1}{6}