Zadania CKE | Matura podstawowa z matematyki
2. Wyrażenia algebraiczne

Dziedzina wyrażenia wymiernego

Dziedziną wyrażenia wymiernego \frac{P(x)}{Q(x)} są wszystkie wartości x, dla których mianownik wyrażenia jest różny od 0.

Aby wyznaczyć dziedzinę wyrażenia wymiernego, należy znaleźć miejsca zerowe mianownika, czyli rozwiązać równanie wielomianowe:

Q(x) = 0

Otrzymane wartości należy wykluczyć z dziedziny.

Przykład. Znajdź dziedzinę wyrażenia wymiernego \frac{x+2}{(x-1)(x+5)}.

Mianownik musi być różny od 0. Zatem obliczamy, dla jakich wartości x mianownik się zeruje:

(x-1)(x+5) = 0

x - 1 = 0\quad \vee\quad x + 5 = 0

x = 1\quad \vee\quad x = -5

Zatem wartości x = 1 oraz x = -5 należy wykluczyć z dziedziny:

D = \mathbb{R}\setminus\{-5, 1\}

Przykład. Znajdź dziedzinę wyrażenia wymiernego \frac{x+2}{x^{3}-x^{2}-12x}.

Mianownik musi być różny od 0. Zatem obliczamy, dla jakich wartości x mianownik się zeruje:

x^{3}-x^{2}-12x = 0

x(x^{2}-x-12) = 0\quad (wyłączamy wspólny czynnik przed nawias)

x(x-4)(x+3) = 0\quad (postać iloczynowa funkcji kwadratowej)

x = 0\quad \vee\quad x-4 = 0\quad \vee\quad x+3=0

x = 0\quad \vee\quad x = 4\quad \vee\quad x = -3

Zatem wartości x = 0, x = 4 oraz x = -3 należy wykluczyć z dziedziny:

D = \mathbb{R}\setminus\left\{-3, 0, 4\right\}